Krótkowzroczność

Manifest OrtoKlaris

Rok 2050 to nie prognoza pogody. To punkt zwrotny dla oczu całego pokolenia

#punktzwrotny2050

Jeszcze w 2000 roku krótkowzroczność dotyczyła około
22% ludzkości — mniej więcej 1,4 miliarda osób.
Do 2050 roku odsetek ten wzrośnie do
50%, czyli blisko 5 miliardów ludzi,
a wysoka krótkowzroczność obejmie około miliarda
i stanie się najpoważniejszym problemem okulistycznym świata.
¹

To nie jest odległa abstrakcja. To dziecko, które dziś ma osiem lat,
siada bliżej tablicy i mruży oczy nad tabletem.
#punktzwrotny2050
jest naszą deklaracją: krótkowzroczność przestała być „wadą, którą się
nosi w okularach”. Stała się
postępującą, cywilizacyjną chorobą oka, której
konsekwencje ciągną się przez całe dorosłe życie — i którą można dziś
realnie hamować. W OrtoKlaris nie czekamy na rok 2050. Działamy teraz.

Czym naprawdę jest krótkowzroczność — i dlaczego nazywamy ją chorobą
cywilizacyjną

Krótkowzroczność
(miopia)
w potocznym rozumieniu to „nieostre widzenie dali”. W rzeczywistości
u dzieci jej istotą jest
nadmierne, postępujące wydłużanie się gałki ocznej
— osi oka (ang. axial length, AL). Oko rośnie zbyt szybko
i zbyt długo, obraz ogniskuje się przed siatkówką, a każdy kolejny
milimetr osi to trwała, nieodwracalna zmiana anatomiczna. Postęp
krótkowzroczności u dzieci to niemal wyłącznie efekt tego osiowego
wydłużania.
²

Dlaczego „cywilizacyjna”? Bo to nie geny nagle się zmieniły — zmienił się
tryb życia. Wielogodzinna praca z bliska, intensywna
nauka, ekrany zamiast światła dziennego. Tam, gdzie dzieci spędzają
dzieciństwo w miastach i przy monitorach, odsetek krótkowidzów jest
dramatyczny: w niektórych rejonach Azji Południowo-Wschodniej ponad
80% dzieci mieszkających w miastach ma miopię.
¹

Prawda, którą trzeba powiedzieć wprost: narażone jest praktycznie każde
dziecko

Współczesne dzieciństwo — szkoła, zadania domowe, telefon, tablet, coraz
mniej światła dziennego — to środowisko wręcz zaprojektowane tak, by
sprzyjać rozwojowi krótkowzroczności. Dlatego dziś
nie pytamy już „czy moje dziecko jest w grupie ryzyka”.
Zakładamy, że jest, i pytamy:
„co robimy, żeby wady nie było lub żeby nie postępowała”.
To zmiana filozofii — od reakcji do zapobiegania.

Premiopia — okno czasowe, którego nie wolno przegapić

Oś oka wydłuża się na kilka lat zanim dziecko usłyszy
diagnozę „krótkowzroczność”. Ten okres — kiedy refrakcja jest jeszcze
zbliżona do zera, ale oko już przyspiesza wzrost — nazywamy
premiopią. To jest właśnie moment, w którym interwencja
daje najwięcej.

Kluczowa zasada nowoczesnej profilaktyki brzmi:
każdy rok opóźnienia początku krótkowzroczności to trwały zysk.
Im później pojawi się wada, tym niższa będzie jej ostateczna wartość
w dorosłości — szacuje się, że każdy rok opóźnienia to oszczędność rzędu
−0,75 dioptrii lub więcej w finalnej wielkości wady.
⁴

W przypadku krótkowzroczności uncja profilaktyki jest warta funta
leczenia.

Bullimore & Brennan,
Ophthalmic & Physiological Optics 2023 —
DOI: 10.1111/opo.13116

Co ważne —

opóźnianie i hamowanie krótkowzroczności to dwie różne rozmowy
.
U dzieci z premiopią lub wysokim ryzykiem celujemy w to, by wada w ogóle
nie wystąpiła albo pojawiła się jak najpóźniej. U dzieci, które już są
krótkowidzami, walczymy o to, by oś oka rosła jak najwolniej. W obu
scenariuszach czas jest po stronie rodzica, który zareaguje wcześnie.

Warstwa ostrzegawcza: co odbiera wysoka krótkowzroczność — w zdrowiu
i w życiu zawodowym

Powiedzmy to spokojnie, ale stanowczo. Wysoka krótkowzroczność
(powyżej −6 dioptrii) to nie „mocniejsze okulary”. To
istotnie wydłużona, mechanicznie osłabiona gałka oczna,
która przez całe dorosłe życie znacząco podnosi ryzyko poważnych schorzeń:

• Zwyrodnienie plamki żółtej — nawet
  10× wyższe ryzyko
• Odwarstwienie siatkówki —
  5–6× wyższe ryzyko
• Jaskra — 2–3× wyższe ryzyko
• Zaćma — 2–3× wyższe ryzyko

To są choroby, które w dorosłości potrafią odebrać wzrok — i których
prawdopodobieństwo rośnie z każdą dioptrią i każdym milimetrem osi oka.
²

Ale ostrzeżenie to nie straszenie.
Piszemy o tym po to, by pokazać stawkę — i to, że stawka ta jest dziś
w dużej mierze w naszych rękach. Bo po raz pierwszy dysponujemy metodą,
która nie tylko spowalnia, ale u części dzieci potrafi
skrócić oś oka.

Terapia światłem czerwonym (RLRL) — przełom w kontroli krótkowzroczności

Powtarzalna terapia światłem czerwonym o niskim natężeniu —
RLRL
(ang. repeated low-level red light) — to metoda, w której dziecko
przez 3 minuty, dwa razy dziennie patrzy w emitowane przez
urządzenie miękkie światło czerwone o długości fali
650 nm. Mechanizm jest elegancki: światło
stymuluje przepływ krwi w naczyniówce, pogrubia ją,
a to hamuje dalsze wydłużanie gałki ocznej i postęp wady.
⁵

Co mówią badania — twarde liczby, nie obietnice

RLRL należy dziś do najlepiej przebadanych metod kontroli
krótkowzroczności, z łączną liczbą
ponad 2500 pacjentów w opublikowanych badaniach.
Najważniejsze dowody:

• W przełomowym wieloośrodkowym badaniu randomizowanym (RCT) Jiang i wsp.
  uzyskano
  69,4% skuteczności w kontroli wydłużania osi oka
  i 76,6% w kontroli progresji refrakcji, a u
  21,6% dzieci odnotowano istotne
  skrócenie osi oka po 12 miesiącach.
  ⁵
• W trzyletnim badaniu obserwacyjnym z warunków rzeczywistych
  72,5% dzieci osiągnęło zadowalającą kontrolę wady,
  przy rocznym wydłużeniu osi zaledwie
  0,06 mm/rok.
  ⁶
• W wysokiej krótkowzroczności (−6 D lub gorzej) RLRL wykazał
  skrócenie osi oka >0,05 mm u 59% dzieci — wobec
  0% w grupie kontrolnej.
  ⁷
• W najnowszym przeglądzie International Myopia Institute (IMI 2025)
  skuteczność RLRL w pierwszym roku okazała się
  większa niż jakiejkolwiek innej metody, z medianą
  redukcji wydłużenia osi 0,40 mm.
  ²

Jak widać na Rycinie 2F, roczna skuteczność terapii światłem czerwonym
jest większa niż jakiejkolwiek innej metody. (…) RLRL przewyższa również
niską dawkę atropiny oraz ortokorekcję.

Bullimore i wsp.,
IMI — Interventions for Controlling Myopia 2025,
IOVS —
DOI: 10.1167/iovs.66.12.39

To jedyna dziś metoda, która oprócz spowalniania potrafi u części dzieci
cofnąć część osiowego wydłużenia — co ma szczególne
znaczenie właśnie w wysokiej krótkowzroczności, gdzie liczy się każdy
milimetr.

Można ją łączyć z innymi metodami

RLRL można bezpiecznie łączyć z ortokorekcją
(soczewki nocne) oraz
okularami rozogniskowującymi obraz obwodowy
(np. typu DIMS). Wyjątkiem jest atropina — ponieważ poszerza źrenicę,
wymaga odczekania ok. 4 tygodni po jej odstawieniu przed
rozpoczęciem terapii światłem czerwonym. O doborze i ewentualnym łączeniu
metod zawsze decyduje lekarz podczas kwalifikacji.

Odstawienie terapii — dlaczego robimy to stopniowo

Jak przy większości skutecznych metod kontroli krótkowzroczności, po
zakończeniu leczenia może wystąpić tzw.
efekt odbicia (rebound) — przyspieszenie wzrostu oka.
Dlatego terapii nie przerywa się gwałtownie. Rekomenduje się
stopniowe zmniejszanie częstości sesji i dalsze
monitorowanie osi oka oraz refrakcji, zwłaszcza u młodszych dzieci.
⁸
To kolejny powód, dla którego terapia powinna toczyć się pod opieką
ośrodka, a nie „na własną rękę”.

Urządzenie Eyerising Myopia Management Device — jak to działa technicznie

Eyerising Myopia Management Device
to domowe urządzenie desktopowe, wykorzystujące opatentowaną technologię
diody laserowej emitującej światło czerwone o niskim natężeniu i długości
fali 650 ± 10 nm. To jedyne urządzenie do terapii RLRL
posiadające międzynarodowe zatwierdzenia regulacyjne
— w tym rejestrację australijskiej agencji TGA
(ARTG ID: 412752).

Urządzenie zbudowane jest z trzech współpracujących elementów:

• Moduł terapeutyczny — dioda laserowa emitująca
  kontrolowaną dawkę światła 650 ± 10 nm.
• Interfejs użytkownika — ekran dotykowy; urządzenie
  samo pilnuje reżimu i nie pozwala na sesję częściej niż
  co 4 godziny ani więcej niż wynika z zaleceń w ciągu tygodnia.
• System online — monitoruje zgodność z terapią
  (compliance), wysyła przypomnienia rodzicom i raporty do specjalisty
  prowadzącego.

Terapia przeznaczona jest dla dzieci w wieku od 3 do 16 lat.
Do wskazań priorytetowych należą m.in. dzieci z
wysoką lub szybko postępującą
krótkowzrocznością, dzieci nietolerujące atropiny lub innych metod,
oraz rodzice rozważający leczenie skojarzone.

Czy to jest bezpieczne? Tak — i mówimy to z danymi w ręku

Bezpieczeństwo to pytanie, które każdy odpowiedzialny rodzic zadaje jako
pierwsze. Odpowiadamy uczciwie i danymi.

W opublikowanych badaniach częstość zdarzeń niepożądanych jest
wyjątkowo niska. Najczęstszym „efektem ubocznym” jest
powidok (afterimage) — dziecko przez chwilę po sesji nadal
widzi światło. Zjawisko to zwykle ustępuje w ciągu
3 minut, a po kilku tygodniach terapii zazwyczaj się
skraca i może zniknąć.

W trzyletnim badaniu
nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych, nie
stwierdzono utraty funkcji wzroku w najlepszej skorygowanej ostrości ani
zależnych od czasu zmian w badaniu elektroretinograficznym (ffERG).
Drobne, odwracalne zmiany w OCT opisano u nielicznych
dzieci (ok. 1,1%) — bez wpływu na funkcję wzroku.
⁶
Bezpieczeństwo metody potwierdza także osobny przegląd systematyczny.
⁹

Dlatego terapię prowadzimy w schemacie kontrolnym —
z badaniem bazowym i wizytami kontrolnymi (biometria, autorefraktometria,
najlepsza skorygowana ostrość wzroku, ocena dna oka, OCT oraz ankieta
dotycząca powidoków). Bezpieczeństwo to nie deklaracja — to
protokół.

Prof. Nowak przyjeżdża do OrtoKlaris, by kwalifikować dzieci do terapii

Za medyczną stroną terapii w OrtoKlaris stoi
prof. dr hab. n. med. Michał Szymon Nowak
— okulista, którego prace naukowe współtworzą polski obraz epidemii
krótkowzroczności. To m.in. z jego badań pochodzą przytoczone wyżej dane
o dynamicznym wzroście wady wśród polskich dzieci.
³
W swoich wystąpieniach
prof. dr hab. n. med. Michał Szymon Nowak
nazywa terapię RLRL
„nową nadzieją w leczeniu krótkowzroczności” — i traktuje ją jako
metodę z najsilniejszą jednoroczną skutecznością spośród dostępnych dziś
rozwiązań.

To nie jest terapia „z pudełka”.
Każde dziecko musi zostać najpierw prawidłowo zakwalifikowane — bo
istnieją przeciwwskazania (m.in. zez, nieprawidłowości widzenia obuocznego,
wybrane choroby siatkówki, poszerzona źrenica). Dlatego
prof. dr hab. n. med. Michał Szymon Nowak
osobiście przyjeżdża do naszego ośrodka, by kwalifikować
dzieci do terapii i nadzorować jej medyczną poprawność.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Źródła i literatura naukowa

1. Holden B.A. i wsp.
   
   Global Prevalence of Myopia and High Myopia and Temporal Trends from
   2000 through 2050.
   
   Ophthalmology 2016;123(5):1036–1042.
   DOI: 10.1016/j.ophtha.2016.01.006
2. Bullimore M.A. i wsp.
   
   IMI — Interventions for Controlling Myopia Onset and Progression 2025.
   
   Invest Ophthalmol Vis Sci 2025;66(12):39.
   DOI: 10.1167/iovs.66.12.39
3. Grzybowski A., Nowak M.S.
   The review of refractive studies of nonadults in Poland.
   Acta Ophthalmologica 2018.
   DOI: 10.1111/aos.13746
4. Bullimore M.A., Brennan N.A.
   Myopia: An ounce of prevention is worth a pound of cure.
   Ophthalmic Physiol Opt 2023;43:116–121.
   DOI: 10.1111/opo.13116
5. Jiang Y. i wsp.
   
   Effect of Repeated Low-Level Red-Light Therapy for Myopia Control in
   Children: A Multicenter Randomized Controlled Trial.
   
   Ophthalmology 2022;129(5):509–519.
   DOI: 10.1016/j.ophtha.2021.11.023
   ·
   PMID: 34863776
6. Chen Y. i wsp.
   
   Three-year efficacy and safety of repeated low-level red-light therapy
   for myopia control: a multicentre real-world study.
   
   Br J Ophthalmol 2026.
   DOI: 10.1136/bjo-2025-328687
7. Liu G. i wsp.
   
   Axial Shortening Effects of Repeated Low-level Red-light Therapy in
   Children With High Myopia: A Multicenter Randomized Controlled Trial.
   
   Am J Ophthalmol 2025;270:203–215.
   DOI: 10.1016/j.ajo.2024.10.011
8. Chen Y. i wsp.
   
   Expert Opinion on Myopia Tapering: Strategies for Managing Myopia
   Progression.
   
   Ophthalmic Epidemiology 2026.
   DOI: 10.1080/09286586.2025.2612156
9. Chen i wsp.
   
   Safety of repeated low-level red-light therapy for myopia: a systematic
   review.
   
   PMID: 39672511
   · Tan i wsp., przegląd:
   PMID: 37786442

Powyższy materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje
konsultacji lekarskiej. O kwalifikacji do terapii, doborze i łączeniu metod
decyduje lekarz podczas badania. OrtoKlaris realizuje część kliniczną
i techniczną terapii; diagnostykę i kwalifikację medyczną prowadzi lekarz
okulista.